Слова – Sözcük

Geçmiş zaman belirteçleri (Индикаторы прошедшего времени)
Özgeçmiş, biyografı, oto biografı ifadeleri (Выражения для резюме и представления себя)
Meslek adları (должности)

Грамматика – Dilbigisi

Geçmiş Zaman (belirli) -di (прошедшее определенное время)

Навыки – beceriler

Geçmiş zaman ekleri
Özgeçmiş ile ilgili bilgi verebilme
Meslek hakkında bilgi verebilme

Bir hafta önce • Onceki gün
Geçen sene • Bu yıl • Az önce
Bugüne kadar hiç • Bugün • Dün

Bir hafta önce arkadaşlarımla piknik yaptık.

_____ buraya yerleştik.

_____ üniversiteden mezun oldular.

_____ kuzenime gittim.

_____ arabamı tamir ettim.

_____ böyle bir insanla tanışmadım.

_____ akşam tatilden döndük.

_____ elektrikler kesildi.

Adıl	Eylem	Zaman eki	Kişi eki	Örnekler
ben	al	-dı/tı	-m	Siz düşündünüz mü?
sen	çık	-di/ti	-n	Ben aldım
o	gel	-du/-tu	—	Sen okudun mu?
biz	git	-dü/-tü	-k	O geldi mi?
siz	oku		-nız/-niz/-nuz/-nüz	Biz gitmedik
onlar	düşün		(-lar/-ler)	~~Onlar çıkmadılar~~

Konuşalım mı? ‘Tatilin nasıl geçti?’

Birkaç tümceler kuralım.

_______________________________________________

_____________

______________

_____________

______________

Soruları oluşturalım…

A: Dün nereye gittin/Dün ne yaptın
B: Dün sinemaya gittim.

A: __________________________________ ?
B: Bugün çarşıdan 1 kilo portakal ve 2 kilo elma aldım.

A: __________________________________?
B: Dün akşam balık lokantasında güzel bir yemek yedik.

A: __________________________________?
B: Ali geçen yıl üniversiteden mezun oldu .

BAYAN TAKSICl
Gazeteci: Nevin Hanım, çok ilginç bir işiniz var. Neden taksici oldunuz?

Nevin Sağlam: Taksicilikten önce pek çok iş yaptım. En son küçük bir konfeksiyon mağazası açtım. O zamanlar taksicilik hiç aklımda yoktu ama babam taksiciydi.

Gazeteci: Peki bu mesleğe nasıl başladınız?
Nevin Sağlam: Mağazada işler kötüydü ve babam hastalandı. Ben de babamın arabasıyla taksiciliğe başladım.
Gazeteci: Mesleğinizi seviyor musunuz?

Nevin Sağlam: Her işin zorluklan var. Ben işimi seviyorum ve hep bu işi yapmak istiyorum.

Gazeteci: Peki müşterileriniz nasıl tepkiler veriyor?

Nevin Sağlam: Hiç olumsuz bir tepki almadım ama ge
nellikle biraz şaşınyorlar.

Gazeteci: Peki ilginç olaylar yaşıyor musunuz?

Nevin Sağlam: Evet, geçen gün taksime bir çocuk bindi. Yolda annesine telefon etmek için benden telefonumu istedi, ben de verdim. O sırada kırmızı ışık yandı ve çocuk elinde telefonumla kaçtı.

Yanıtlar verelim

Nevin Sağlam, Taksicilikten önce bir kafede çalıştı.
Hayıı: kuaförde ve mağazalarda çalıştı

Eski işlerinden çok para kazandı.

__________________________________

Meslek hayatında ilginç bir olay olmadı.

__________________________________

İşinden memnun değil.

_________________________________

Müşterilerden olumsuz tepkiler aldı.

_________________________________

Yazalım

Nevin Hanım kim?
Neden taksicilik yapıyor?
işini seviyor mu?
Nevin Saglam, ________________________________________

__________________________________________________

Doğru numara yazalım.

___ Dün gece en iyi arkadaşım bendeydi ve geç saatiere kadar sohbet
ettik.

___ Neyse ki tam zamanında havaalanına vardım.

___ Hemen bir taksi çağırdım.

___ iki saat vaktim vardı ve beklemek çok sıkıcıydı.

___ Sabah saati duymadım ve çok geç kaldım.

___ Trafik çok sıkışıktı. ·Geç kalıyorum.” diye düşündüm.

___ Uçağımın kalkış saatin
den on dakika önce
hazırlandım. Ama son
anda “Olumsuz hava şart
lan nedeniyle bütün
uçuşlar iptal oldu.” onon
sunu duydum.

___ Uçağımın kalkış saatini kontrol etmek istedim ve panoya baktım. Panoda “Londra uçağı iki saat rötarlı” yazısını gördüm.

___ Bir süre havaalanında
dolaştım, mağazalan

Aşağıdaki kelimeleri doğru yere koyalım.

Türk’ta • Japon’du • bayandı • aşçıydı
insaniardı • ülkemdeydi • sempatiidi • yaşındaydı
deneyimdi • gençti • vardı • yabancıydı
sınıftaydık • yalnızdım

Ben 5 yıl önce Türkiye’de Türkçe öğrendim. Öğretmenlerimiz Türk’tü.

Onlar çok iyi _______ öğretmenimiz _______ ve o yirmi beş _______.

Ben Türkiye’de _______ . Çünkü ailem _______.

Bazı arkadaşlarım yurtta kalıyordu ama ben evde kalı yordum.

Ev arkadaşım bir _______.

O çok sevimli bir ______ ve çok ______.

O çok güzel yemekler yapıyordu. Yani tam bir _______.

Türkçe kursunda onunla aynı _______.

Sınıfımııda on iki öğrenci _______.

Arkadaşlarım da benim gibi _______.

Dersten sonra sınıf arka daşlarımla kofeteryada sohbet ediyorduk.

Türki ye’de bir yıl kaldım. Bu bir yıl benim için çok önemli bir _______ .

Sonra ülkeme döndüm. Si md i ülkemde ailemle birlikte yaşıyorum. Artık yalnız değilim.

Прошедшее категорическое время в турецком языке. Основные положения.¹

Belirli (Görülen) Geçmiş Zaman

Прошедшее категорическое время (на -dı / -tı) используется для обозначения завершенного действия в прошлом. Чаще всего оно указывает на событие, свидетелем которого был сам говорящий, или на факт, в котором он абсолютно уверен.

1. Как образуется форма глагола

Формула проста:

Основа глагола + Аффикс прошедшего времени (-dı) + Личное окончание

Закон гармонии гласных и согласных

Выбор аффикса зависит от последней буквы основы глагола:

Если основа на гласную:	Аффикс	Если основа на глухую (f, s, t, k, ç, ş, h, p):	Аффикс
a, ı	-dı	a, ı	-tı
e, i	-di	e, i	-ti
o, u	-du	o, u	-tu
ö, ü	-dü	ö, ü	-tü

2. Спряжение глагола (на примере Gelmek — приходить)

Лицо	Утверждение	Отрицание	Вопрос	Отриц. вопрос
Ben	Geldim	Gelmedim	Geldim mi?	Gelmedim mi?
Sen	Geldin	Gelmedin	Geldin mi?	Gelmedin mi?
O	Geldi	Gelmedi	Geldi mi?	Gelmedi mi?
Biz	Geldik	Gelmedik	Geldik mi?	Gelmedik mi?
Siz	Geldiniz	Gelmediniz	Geldiniz mi?	Gelmediniz mi?
Onlar	Geldiler	Gelmediler	Geldiler mi?	Gelmediler mi?

Важно: В отличие от настоящего времени (yor), в прошедшем времени вопросительная частица mi ставится в самом конце, после личного окончания.

Сравните: Seçiyor musun? (Наст.) — Seçtin mi? (Прош.)

3. Маркеры времени (Наречия)

Чтобы правильно использовать это время, обратите внимание на слова-подсказки:

Dün (Вчера): dün sabah, dün akşam.
Önce (Назад/Ранее): az önce (только что), iki yıl önce (два года назад).
Geçen (Прошлый): geçen hafta (на прошлой неделе), geçen yıl (в прошлом году).

4. Прошедшее время в именных предложениях

Если мы хотим сказать «я был уставшим» или «погода была хорошей», мы используем аффиксы прошедшего времени с именами существительными или прилагательными.

Пример (Yorgun — уставший):

Утверждение: Ben yorgundum (Я был уставшим).
Отрицание: Ben yorgun değildim (Я не был уставшим).
Вопрос: Yorgun muydun? (Ты был уставшим?)

Практикум: Проверьте себя

Упражнение 1. Заполните пропуски (Глаголы)

Dün Buket’i Taksim’de gör_________ (Я видел Букет вчера).
Ablam okuldan biraz önce dön_________ (Сестра вернулась из школы недавно).
Biz o kitabı daha önce oku_________ (Мы читали эту книгу раньше).
Sen hiç Suriye’ye git_________ mi? (Ты когда-нибудь ездил в Сирию?)

Упражнение 2. Заполните пропуски (Имена/Прилагательные)

Biz dün akşam evde yok_________ (Нас не было дома вчера вечером).
Film hiç güzel değil_________ (Фильм совсем не был хорошим).
Senin baban avukat _________? (Твой папа был адвокатом?)

Когда еще используется это время? (Тонкости)

С деепричастием на -alı: Выражает значение «с тех пор как» (O kendini bildi bileli…).
Условие: Bey oldun mu, konuk eksilmez! (Стал господином — гости не переведутся).
В названиях: Некоторые существительные образованы от этой формы, например, имя Durdu или слово gecekondu (хибарка).

Прошедшее категоричное (определенное) время ↩︎

Урок 11. Ne zaman oldu?